Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος 2013 14:18
Δήμος Αχαρνών

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΜΠΕΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΩΝ ΑΧΑΡΝΩΝ

Συνέντευξη από τον Σταύρο Μπένο, Πρόεδρο του Σωματείου "ΔΙΑΖΩΜΑ" και πρωην υπουργό Πολιτισμού εξασφάλισε το acharnes-news.gr. Ο κ. Μπένος μιλάει στο acharnes-news.gr για το αρχαίο θέατρο των Αχαρνών, τη μεγάλη σημασία του στην γενικότερη πολιτιστική ιστορία του τόπου αλλά και την ανάγκη ανάδειξης του.


-Κύριε Μπένο καλησπέρα. Πείτε μας λίγα λόγια για το "ΔΙΑΖΩΜΑ". Πρόκειται για ένα σωματείο το οποίο;

Πρόκειται για ένα σωματείο το οποίο μέσα του δίνει νομική υπόσταση σε ένα κίνημα πολιτών. Το "ΔΙΑΖΩΜΑ" είναι μία πολύ μεγάλη κοινωνική συμμαχία που η αποστολή της είναι να βοηθήσει τη χώρα μας να διασώσει και να αναδείξει ένα σπουδαίο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς που είναι οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης. Αυτά τα σπουδαία δημόσια κτίρια πολιτισμού του ελληνικού αρχαίου κόσμου και αναφέρομαι βεβαίως στα αρχαία θέατρα, στα ωδεία, στα εκκλησιαστήρια, στα στάδια, στα αμφιθέατρα.. Όλοι αυτοί οι χώροι υποδέχονταν σπουδαία πολιτιστικά γεγονότα αλλά και σπουδαία πολιτικά γεγονότα γιατί πέρα από τις εκδηλώσεις που γίνονταν εκεί ήταν και χώροι που υποδέχτηκαν την πρώτη έκρηξη της δημοκρατίας. Ήταν χώροι δημόσιας διαβούλευσης. Και συμβολικά μάλιστα αυτό το αρχιτεκτονικό κέλυφος που είναι αξεπέραστο πραγματικά στη σύλληψή του και στη λειτουργία του υποδήλωνε την υπεροχή των πολιτών απέναντι στους άρχοντες. Οι άρχοντες ήταν κάτω δηλαδή ενώ οι αρχόμενοι πάνω. Ήταν κι αυτός ένας σπουδαίος συμβολισμός. Σεβασμός στο κυρίαρχο στην εποχή της άνθισης της δημοκρατίας κομμάτι, το οποίο δεν ήταν οι άρχοντες αλλά οι αρχόμενοι δηλαδή οι πολίτες.

-Ποια ήταν η ιδέα που δημιούργησε το "ΔΙΑΖΩΜΑ";

Η απάντηση που θα σας δώσω φαντάζει παράδοξη αλλά είναι αλήθεια. Η ιδέα γεννήθηκε πολλά χρόνια πριν το 1996, όταν ήμουν υπουργός Πολιτισμού. Ένιωσα λοιπόν πολύ σύντομα ένα συναίσθημα αντιφατικό γιατί από τη μια μεριά δε θα μπορούσε να μου συμβεί τίποτα καλύτερο στη δημόσια ζωή μου με δεδομένη την αγάπη μου για τα θέματα του πολιτισμού αλλά μέσα σε λίγες εβδομάδες ένιωσα πραγματικά απόγνωση. Δηλαδή με το πόσο πεπερασμένα ήταν τα όρια του Κράτους για να προστατεύσει αυτή τη σπουδαία κληρονομιά. Και από τότε συνειδητοποίησα ότι αν δεν ενεργοποιηθούν πολλές δυνάμεις να προσπαθήσουν γι αυτό θα την χάσουμε αυτή την κληρονομιά. Τότε λοιπόν ξεκίνησε μία διαβούλευση με όλους τους φίλους που είχα κάνει στη δημόσια ζωή μου. Και συζητούσαμε για το πώς θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για να βοηθηθεί η χώρα μας και το υπουργείο Πολιτισμού σε αυτή τη μεγάλη αποστολή που έχει για την προστασία των μνημείων. Αυτά λοιπόν ήταν τα πρώτα ερεθίσματα τότε. Έπειτα σιγά- σιγά πήραν μια μορφή συγκεκριμένη. Φανταστείτε μια ομάδα ανθρώπων  σε βάθος δεκαετίας να δουλεύει συνεχώς. Προκειμένου να προσπαθεί να οργανώσει ένα επιχειρησιακό σχέδιο. Γιατί όταν θα ανακοινώναμε την ύπαρξη μας, δεν θέλαμε να είμαστε μία ακόμα "διακήρυξη αγάπης". Θέλαμε να είμαστε μία ομάδα παραγωγής έργου. Έπρεπε να βρούμε λοιπόν πώς θα δουλέψουμε δίπλα στο υπουργείο. Ποιο ήταν αυτό το έργο που θα έπρεπε να παράξουμε. Έτσι λοιπόν οργανώσαμε ένα επιχειρησιακό σχέδιο που αυτό έχει δύο μεγάλα θεμέλια. Το ένα θεμέλιό του είναι η τεκμηρίωση των μνημείων αυτών και το άλλο είναι η χρηματοδότηση. 

Η τεκμηρίωση ξεκίνησε από το πιο προφανές που ήταν η καταγραφή η οποία δεν υπήρχε μέχρι τότε. Στην αρχή μία ομάδα καθηγητών η οποία δούλεψε αξιοποιώντας όλες τις πηγές και τις μαρτυρίες που είχαμε γι αυτά τα μνημεία και μέσα από μία δική μου αυτοψία με τους αρχαιολόγους που έχουν δουλέψει σε κάθε χώρο και έτσι λοιπόν έχουμε ανεβάσει αυτό το πανόραμα στο διαδίκτυο. Είναι ακραίας πιστότητας
εγγυήσεων και ακρίβειας αυτή η δουλειά.

-Πόσα μνημεία έχετε καταγράψει;

Έχουμε καταγράψει περίπου 140 μνημεία,  εκ των οποίων τα 125 τα έχουμε αποτυπώσει ακριβώς εκεί που βρίσκονται γιατί για τα υπόλοιπα υπάρχουν ακόμα κάποιες αμφισβητήσεις. Μόνο όταν είμαστε σίγουροι για κάτι του δίνουμε το χώρο που πρέπει. Αυτά τα έχουμε κατηγοριοποιήσει κιόλας. Τα έχουμε σε κατηγορίες ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα. Ακολούθησε το δεύτερο βήμα που είναι και το πιο επιστημονικό, η επιστημονική αποτύπωση τους η οποία γίνεται μέσω του επιστημονικού τους δελτίου. Σκεφτείτε δηλαδή ότι το κάθε θέατρο έχει το επιστημονικό του δελτίο, το οποίο για να καταλάβετε είναι σαν μία "αξονική τομογραφία" του κάθε θεάτρου. Και για να γίνει σωστά και να είναι αποδοτική αυτή η καταγραφή και να είναι και χρήσιμη στην επιστημονική κοινότητα, η δουλειά αυτή ανατέθηκε σε σπουδαίους καθηγητές προκειμένου να είναι τυποποιημένη η πληροφορία σε περίπου 10 πεδία, τα οποία αλληλοσυμππληρώνονται και όλα μαζί δίνουν την εικόνα του μνημείου αλλά και ένας οδηγός για όλους τους αρχαιολόγους να δουλεύουν με τον ίδιο τρόπο αλλά και να είναι αξιοποιήσιμο το υλικό αυτό στην επιστημονική κοινότητα. Να κάνει δηλαδή συγκριτικές μελέτες. Το τρίτο βήμα είναι η παραγωγή εκδοτικού υλικού. Έχουμε ήδη κάνει πολλές εκδόσεις, και θα συνεχίσουμε μέχρι να ολοκληρώσουμε όλα τα μνημεία αυτής της κατηγορίας. Μετά είναι η παραγωγή ντοκιμαντέρ, που επίσης προχωράμε συνεχώς και παράγεται ένα σπουδαίο υλικό το οποίο πέραν όλων των άλλων έχει και μία καλλιτεχνική αξία. Και το πιο καινοτομικό μας προϊόν είναι οι ψηφιακές ξεναγήσεις που είναι παγκόσμια πρώτες. Δηλαδή ξεναγήσεις μέσω κινητού τηλεφώνου.  Έχουμε ολοκληρώσει την ψηφιακή ξενάγηση για τα θέατρα της Επιδαύρου και της Μεσσήνης και είναι προ των πυλών γιατί πέρασε από το κεντρικό αρχαιολογικό συμβούλιο και η ψηφιακή ξενάγηση των Δελφών και θα ακολουθήσουν κι άλλα κορυφαία μνημεία. 

Αυτός είναι ο κύκλος της τεκμηρίωσης όλα αυτά μαζί μας δίνουν μία σαφή εικόνα για τα μνημεία αυτά. Ο δεύτερος είναι ο κύκλος της χρηματοδότησης. Το "ΔΙΑΖΩΜΑ" από τη στιγμή που εμφανίστηκε είπε πως δεν θα πάρει ποτέ χρήματα από το κράτος. Αντίστροφα προσπαθούμε να αντλήσουμε χρηματοδοτήσεις από την Κοινωνία των Πολιτών και έχουμε ανοίξει τρεις νέες πύλες χρηματοδότησης. Είναι η πύλη των μελάλων χορηγών, η πύλη των πόλεων και των περιφερειών πουη χρηματοδότηση γίνεται μέσω προγραμματικών συμβάσεων και είναι και η πύλη των πολιτών-- η πλέον καινοτομική μέσα από ειδικούς τραπεζικούς λογαριασμούς για το κάθε θέατρο ξεχωριστά όπου ο καθένας μπορεί να βάλει τον οβολό του και να βοηθήσει το θέατρο με το γενικό μήνυμα "Υιοθετήστε ένα θέατρο". Φανταστείτε τώρα αυτές τις τρεις διαφορετικές πηγές οι οποίες έχουν αποδώσει μέχρι σήμερα περίπου 15 εκ. ευρώ. Όλα αυτά οδεύουν προς το υπουργείο. Όχι πάντα ως χρηματοδότηση. Μερικές φορές με την απόλυτη συνεργασία που έχουμε με το υπουργείο. Το "ΔΙΑΖΩΜΑ" κάνει ακόμη και μελέτες και τις έχουμε παραδόσει έτοιμες στο υπουργείο Πολιτισμού για να περάσουν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. 

Μπορείτε να μας αναφέρετε ενδεικτικά κάποιες μελέτες; 

Ενδεικτικά σας αναφέρω ότι έχουν παραδοθεί και εγκριθεί δύο κορυφαίες μελέτες. Η μελέτη του αρχαίου θεάτρου των Δελφών και του αρχαίου θεάτρου της Δήλου. Και  τώρα είναι στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο άλλες δύο μελέτες έτοιμες η μία από την Σπάρτη και το σπουδαίο αρχαίο θέατρο που υπάρχει εκεί και από τον Ορχομενό Βοιωτίας και ακολουθεί και πλήθος άλλων μελετών. Έτσι λοιπόν με την καθοδήγηση αυτή και των μείγμα των χρηματοδοτήσεων που σας περιγράφω κάνουμε στο "ΔΙΑΖΩΜΑ" όλες τις πρόδρομες εργασίες που απαιτούνται προκειμένου να δίνουμε στο υπουργείο μας έτοιμη ύλη, δηλαδή μελέτες εγκεκριμένες για να αποσπά το Υπουργείο χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση λέει ότι για να δοθούν χρήματα προκειμένου να αποκατασταθεί ένα μνημείο πρέπει να υπάρχει μελέτη. Για να γίνει μελέτη πρέπει να έχουν προηγηθεί απαλλοτριώσεις όπως στο θέατρο των Αχαρνών. Πρέπει να έχουν προηγηθεί ανασκαφές, να έχει γίνει μελέτη και μετά η αποκατάσταση. Το Υπουργείο να φανταστείτε δεν είχε τα χρήματα για όλα αυτά. Συνεπώς θα παρέμενε άπραγο. Λόγω της δυναμικής που αναπτύσσει το "ΔΙΑΖΩΜΑ" μέσω των πολιτών αυτή τη στιγμή έχουν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ  είκοσι θέατρα και είναι στον προθάλαμο της ένταξης άλλα τριάντα. Δηλαδή φανταστείτε ότι τώρα πια στο "ΔΙΑΖΩΜΑ" κινούμε ένα θηριώδες έργο, ένα επιχειρησιακό πρόγραμμα για πενήντα αρχαία θέατρα. 

Όλα τα παραπάνω είναι το προφανές κομμάτι στο οποίο το "ΔΙΑΖΩΜΑ" διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο. Υπάρχει όμως και το αφανές κομμάτι της δουλειάς μας και είναι το ιδεολογικό το οποίο έχει δύο οραματικές επιθυμίες. Η μία είναι να συμφιλιώσουμε τους πολίτες με τα μνημεία αυτό που θα μπορούσαμε με μία λέξη να πούμε κοινωνικοποίηση των μνημείων. Να τα αγαπήσουν οι πολίτες και να τα κάνουν μέρος της καθημερινότητας τους. Ήταν αποξενωμένα τα μνημεία από τις τοπικές κοινωνίες. Το δεύτερο που το οργανώνουμε τώρα και είμαστε πολύ χαρούμενοι γι αυτό, γεγονός στο οποίο θα είναι αφιερωμένη και η φετινή γενική μας συνέλευση είναι ότι συναντούν τα μνημεία την ανάπτυξη, την αειφορία και την οικονομία της αγοράς. Ουσιαστικά οργανώνουμε το πρώτο επώνυμο πολιτιστικό προϊόν της χώρας που είναι το δίκτυο των αρχαίων θεάτρων της Ηπείρου. Συνεργαζόμαστε με τρία υπουργεία: Ανάπτυξης, Τουρισμού και Πολιτισμού και με την Περιφέρεια Ηπείρου, βρισκόμαστε σε πάρα πολύ καλό δρόμο.

Στις Αχαρνές υπάρχει ένας αντίστοιχος φορέας, το "Επισκήνιο", ποια είναι η σχέση σας με τον φορέα αυτό;

Υπάρχει μία μαγική σχέση με το επισκήνιο. Στην αρχή κι εμείς ήμασταν προβληματισμένοι για το αν θα είχαμε ή όχι παραρτήματα. Τελικώς εγκαταλείψαμε αυτή την ιδέα γιατί πολλές φορές δημιουργούνται λανθασμένες εντυπώσεις. Με εσάς συνέβη το εξής απίστευτο. Μία μέρα με πήρε μία κυρία οργισμένη να μου πει ότι δεν υπάρχει κουμπαράς για το δικό σας αρχαίο θέατρο. Αυτή ήταν η κυρία Μαρία Μίχα, η οποία έβαλε και τα πρώτα χρήματα στον κουμπαρά που δημιουργήθηκε. Η κ. Μίχα λοιπόν έφτιαξε το "Επισκήνιο" το οποίο είναι ένα αδελφό σωματείο το οποίο όμως έχει ανεξαρτησία. Δουλεύουν και έχουν την ευθύνη της δουλειάς τους. Έχουν ανοίξει ένα σπουδαίο κουμπαρά. Είναι ο μόνος κουμπαράς που μαζεύει χρήματα μόνο από πολίτες και έχει ξεπεράσει τις 20.000 ευρώ. Τα κρατάμε για την τελική φάση του μνημείου. Επίσης έχει δημιουργήσει ένα πλήθος εκδηλώσεων και μία σπουδαία ευαισθητοποίηση στην τοπική κοινωνία, στην αρχαιολογία, στο δήμο, στην περιφέρεια, παντού. Αυτός λοιπόν είναι ο ρόλος των πολιτών. Γι αυτό σας λέω ότι το "Επισκήνιο" είναι υποδειγματικό. 

Σχετικά με το αρχαίο θέατρο της πόλης μας, από όσο γνωρίζουμε ακόμη δεν έχουν ολοκληρωθεί οι απαλλοτριώσεις...

Έχει ολοκληρωθεί η πρώτη απαλλοτρίωση στην περιοχή όπου και έγινε η ανασκαφή. Τώρα πάμε για τη δεύτερη. Η δεύτερη απαλλοτρίωση είναι σε εξέλιξη. Έχουν ληφθεί οι διοικητικές αποφάσεις, δεν ήταν και τόσο απλό, είχαμε πέσει και σε εκλογές, άλλαξαν οι υπουργοί. Έχουν βγει όμως οι λεγόμενες Κ.Υ. Α. (Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις), έχει κυρηχθεί δηλαδή απαλλοτρίωση. Τώρα το θέμα είναι στα χέρια των νομικών του υπουργείου που βρισκόμαστε σε επαφή. Πρέπει να γίνει η εκτίμηση των γύρω κτιρίων και μετά να πάει στο δικαστήριο για τον ορισμό τιμής μονάδος. Έχουμε 18 μήνες προθεσμία να καταθέσουμε το ποσό στους ιδιοκτήτες για να συντελεστεί και αυτή η απαλλοτρίωση. Από τη στιγμή που θα τελειώσει αυτό, η απαλλοτρίωση δηλαδή την οποία θα κυνηγήσουμε πολύ σθεναρά όπως και την πρώτη αυτό που πρέπει να ακολουθήσει θα είναι η ανασκαφή. Η ανασκαφή θα πρέπει να συμπεριλάβει και την οδό Αρχαίου Θεάτρου (πρώην Σαλαμίνος). Εκεί λοιπόν ξέρετε ότι κάτω από το δρόμο βρίσκεται το σκηνικό οικοδόμημα. Αν λοιπόν ολοκληρωθεί η δεύτερη απαλλοτρίωση θα πρέπει να ξεκινήσουν οι ανασκαφές πλέον πιο οργανωμένα. 

-Ποια είναι η προσωπική σας εκτίμηση για το πότε θα ξεκινήσουν οι ανασκαφές; 

Κοιτάξτε εμείς πασχίζουμε να τελειώσει γρήγορα η διαδικασία με το δικαστήριο. Ας υποθέσουμε ότι αυτό τελειώνει σε δύο τρεις μήνες. Να βγει η τιμή μονάδας από το δικαστήριο. Μετά το θέμα είναι πότε θα δώσει τα χρήματα το Υπουργείο Πολιτισμού. Αυτό το οποίο μπορώ να εγγυηθώ είναι ότι θα προσπαθήσω να κάνω ότι καλύτερο προκειμένου να ολοκληρωθούν σύντομα όλες οι διαδικασίες. Ότι θα πιέζουμε συνεχώς μαζί  με την τοπική κοινωνία και το "Επισκήνιο" για να κινηθούν τα πράγματα γρήγορα. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι το Ταμείο Απαλλοτριώσεων του Υπουργείου (Τ.ΑΠ.Α.) είχε ένα αποθεματικό σε ομόλογα ελληνικού δημοσίου, το οποίο "κουρεύτηκε", οπότε καταλαβαίνετε ότι και η οικονομική κατάσταση του ταμείου είναι δυσχερής. Δεν υπάρχει δηλαδή το οικονομικό απόθεμα. Παρόλα αυτά δεν μας κλονιζει τίποτα γιατί πρόκειται για ένα σπουδαίο μνημείο το οποίο θα αλλάξει τη μοίρα της πόλης σας. Είναι σπουδαίο. Και ακριβώς επειδή είναι σπουδαίο θα κάνει τους πάντες να το δουν με διαφορετική ματιά. Από τη στιγμή που τελειώνει η απαλλοτρίωση, λογικά την επόμενη ημέρα αρχιζουν οι ανασκαφές. Για να είμαστε ασφαλείς θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην καλύτερη περίπτωση αυτό να συμβεί σε ένα χρόνο και στη χειρότερη σε τρία χρόνια, στο πλαίσιο του εύρους των αποφάσεων του Δημοσίου και των Δικαστηρίων για να κλείσει ο κύκλος της απαλλοτρίωσης και να αρχίσει η ανασκαφή. Μετά θα τρέξουν γρήγορα τα πράγματα. Τα δύο κωλύματα είναι τα εξής: αφενό οι απαλλοτριώσεις και αφετέρου η πολιτική απόφαση του δήμου να κλείσει την οδό Αρχαίου Θεάτρου. Εκεί θα πρέπει να γίνει ένας πεζόδρομος και αν γίνει πεζόδρομος ξαφνικά θα ανέβουν οι αξίες στα ύψη. Κανονικά δηλαδή οι καταστηματάρχες εκεί πρέπει να το ζητούν αυτό. Πραγματικά ο πεζόδρομος θα αναβαθμίσει την εμπορική ζώνη. 

Κλείνοντας ο κύριος Μπένος ανέφερε: "Η αρχαία πόλη των Αχαρνών είναι πάρα πολύ σπουδαία και όλοι έχουμε χρέος να βάλουμε το λιθαράκι μας για να αναδείξουμε το πιο περίοπτο μνημείο της που είναι το αρχαίο της θέατρο. Αρκεί να σας πω ότι όταν ανακαλύφθηκε το θέατρο, το γεγονός διέτρεξε όλο τον κόσμο. Τόσο μεγάλο ήταν το γεγονός και θέλω να αντιληφθούν οι πολίτες μέσω και των τοπικών Μέσων Ενημέρωσης πόσο σπουδαίο μνημείο κρύβει στα σπλάχνα της η πόλη σας. Το αρχαίο θέατρο των Αχαρνών θα της αλλάξει και την αισθητική και την ιστορική της διαδρομή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των όσων σας λέω είναι η Λάρισα, η οποία μετά την ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου της άλλαξε εντελώς την εικόνα της πόλης. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το αρχαίο θέατρο των Αχαρνών είναι τόσο δυνατό αισθητικά και ενεργειακά που  όταν αναδειχθεί θα τα σαρώσει όλα".

Κάλλη Λιότσικα- δημοσιογραφική ομάδα acharnes-news.gr
Ετικέτες

Η ΓΝΩΜΗ ΣΟΥ ΜΕΤΡΑΕΙ